• BIST 97.454
  • Altın 221,749
  • Dolar 5,6039
  • Euro 6,4186
  • İstanbul : 19 °C
  • Ankara : 14 °C
  • İzmir : 17 °C

ASTIM TEDAVİSİ

Bilun Gemicioğlu



Astım; hava yollarının mikrobik olmayan, süregen (uzun süreli) iltihabıdır. Bazı çevresel etkenlerler, kalıtımsal olarak duyarlı kişilerde bu hastalığın ortaya çıkmasına neden olur. Bu iltihap sonucu hava yolları daralır ve aşırı duyarlı hale gelir.

BELİRTİLERİ

Hava yollarında iltihap ve daralma oluştuğunda belirtiler ortaya çıkar. Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri veya birkaç tanesi veya hepsi olabilir.
- Hırıltılı (hışıltılı) solunum
- Göğüste sıkışma veya baskı hissi
- Nefes darlığı
- Öksürük (Genellikle kurudur)

Bu belirtiler başka hastalıklarda da olabilir. Bu nedenle yakınmalardaki belirli özellikler çok önemlidir: Yakınmalar tekrarlayıcıdır, nöbetler halinde gelir. Genellikle gece ve/veya sabaha karşı ortaya çıkar. Kendiliğinden veya ilaçlarla kaybolur. Bazı etkenler tekrar ortaya çıkmasına neden olur (alerji, ilaçlar, egzersiz, soğuk hava, tahriş edici kokular, virüs enfeksiyonları). Mevsimsel değişkenlik de gösterebilir. Belirtiler, hastalık derecesi, tedavilere yanıtlar hastadan hastaya değişebilir.

TANISI

Belirtilerin olduğu durumlarda hastanın yakınmalarının çok iyi sorgulanması ve muayenesi ile tanı konulabilir. Hastanın muayenesinde ancak kriz döneminde veya belirtiler sürekli hale gelmişse bulgu vardır. Yani doktor ara dönemlerde muayene sonuçlarını tamamen normal bulabilir. Çeşitli aletlerle nefes ölçümleri yapılarak tanı kesinleştirilebilir veya hastalığın şiddetinin derecesi tayin edilir.

Röntgen bulguları genellikle normaldir. Krizde veya ilerlemiş olgularda bulgu olabilir. Ancak bazı hastalıkların ayırımının yapılabilmesi için çekilmelisi şarttır. Hastalığın tanısı için kan ve balgam tetkiklerinden de yararlanılabilir. Eğer doktor gerekli görüyorsa ayrıca alerji testleri yapılabilir.

TEDAVİSİ

Astım, bugünkü ilaçlarla kontrol altında tutulabilen, yani hastanın sürekli ilaç kullansa da şikayetinin bulunmadığı ve günlük yaşantısını rahatça sürdürebildiği bir hastalıktır. Her hasta ve doktorun amacı sıfır şikayet olmalıdır. Gündüz veya gece yakınmaları hala süren bir hasta kontrol altında değildir. Bunu mutlaka doktoruna söyleyerek çözüme, yani yakınmasız olmaya ulaşılmalıdır. Astım kontrolünün asıl hava yolu duvarında uygun ırsi zeminde gelişen mikrobik olmayan iltihabın (şişme, kızarıklık, salgı) giderilmesi ile olabileceği gösterilmiştir.

Astımın nasıl kontrol altında tutulacağı öğrenilerek aktif yaşam sürdürülebilir. Bunun için uyulması gereken önlemler şunlardır:

 Hastalığı başlatan (tetikleyici) etkenlerden mümkün olduğunca sakınılır.
 Astım belirtilerinin nasıl seyrettiği günlük olarak kaydedilir ve belirtilerde bir değişiklik görülmesi halinde ne yapılması gerektiği öğrenilir.
 İlaçlar doğru ve düzenli kullanılır (Hangi ilacı, ne zaman, ne kadar ve hangi sıklıkta kullanılması gerektiği öğrenilir. Özellikle inhaler ilaçların doğru kullanılıp kullanılmadığı doktor önünde yapılıp, onay alınmalıdır).
 Belirtiler olmasa da düzenli hekim kontrolüne gidilir.

TETİKLEYENLER

Çevresel veya iç uyarılar hava yollarında daralmaya ve sürekli iltihaba yol açar. Astımı alevlendiren ortaya çıkışını kolaylaştıran aşağıda sıralanan tetikleyici etkenlerden kaçınmak tedavinin en önemli basamağıdır.Bunlar:

A. Alerjenler (Ev tozu akarları, polenler, mantar sporları, hayvansal alerjenler, hamam böcekleri)
B. Ev içi(kokular ve gazlar) ve dışı hava kirliliği ve özellikle sigara içimi ve ya aynı ortamda bulunma
C. Mesleki etkenler (boya işleri, fırıncılık....)
D. İnfeksiyonlar (genellikle virüslerle olan soğuk algınlıkları)
E. İlaçlar (aspirin, ağrı kesiciler, bazı tansiyon ilaçları, penisilin, glokom damlaları)
F. Besinler (özellikle çocukta görülebilir, erişkinde nadirdir)
G. Gastroözofageal reflü (mide içindeki maddelerin yemek borusuna geri gelmesi)
H. Duygusal etkenler
İ. Üst hava yolu hastalıkları (nezle, sinüzit)

MEDİKAL TEDAVİ YÖNTEMLERİ

1-Koruyucu, iltihabı giderici tedavi ( Belirtilerin oluşmasının engellenmesi )
Koruyucu tedaviler, solunum yollarının aşırı duyarlılığını azaltarak etkilerini gösterirler. Koruyucu tedavilerin etkileri çok yavaş olarak ortaya çıkar ve bu etkinin oluşması için tedavi programına düzenli olarak uyulmalıdır. Bazen, yararlarının tam olarak görülebilmesi için birkaç haftanın geçmesi gereklidir. Eğer tedaviye zaman zaman ara verilir ise tedaviden tam yarar görülemez. Bugün için korunma tedavisinde 3 farklı ilaç grubu kullanılmaktadır :

A- Kortikosteroidler (kortizon ilaçları) Kortikosteroidler, erişkin ve çocuklarda korunma tedavisinin temelini oluşturmaktadır. İltihaba yol açan pek çok mekanizmaya olumlu etkileri vardır. İnhaler kortikosteroidler, bazen ses kısıklığı ve ağızda pamukçuk yapabilmektedir.
İlacı derin nefes alarak kullandıktan hemen sonra su ile ağız çalkalayıp gargara yaptıktan sonra tükürerek bu yan etkileri azaltmak mümkündür. Normalde kullandığımız dozlarda inhaler kortikosteroidlerin vücut üzerine önemli yan etkisi yoktur. Ayrıca hem bu kortizon içeren hem de diğer tip spreylerin alışkanlık yapıcı etkisi bulunmamaktadır.

Piyasada beklometazon, budesonid, flutikazon içeren çeşitli isimlerde solunum yolu ile uygulanan ilaçlar bulunmaktadırlar. Astım krizleri sırasında tablet ya da enjeksiyon şeklinde, değişen sürelerde ve doktorunuz uygun gördüğü her zaman kullanılır.


B- Lökotrien reseptör antagonistleri
Erişkin ve çocuk hastalarda tek başına veya diğer ilaçlar ile birlikte kullanılabilirler. Kortikosteroidlerden farklı bir mekanizma ile iltihaba etki ederler. Nezlesi olan hastalarda da olumlu etkileri vardır. Piyasada montelukast ve zafirlukast?ın tablet tipi bulunmaktadır.

C- Kromonlar
Bu grup ilaç genellikle çocuklarda ve hafif astımı olan kişilerde önerilebilir. Egzersizden hemen önce uygulanması şartıyla, egzersizle oluşan astım ataklarının önlenmesinde yararlı olabilir. Sodyum kromoglikat ve nedokromil sodyum içeren sadece solunum yolu ile kullanılan toz ve sprey tipi ilaçları vardır.

2-Belirtileri Giderici, Rahatlatıcı Tedavi
Bu tedavi, belirtiler ortaya çıktığı veya sürdüğü zaman onların tedavisi amacıyla kullanılmaktadır. Solunum yollarını (bronşlar ve bronşiyoller) genişlettikleri için bronkodilatörler (bronş genişleticiler) olarak da adlandırılırlar. Korunma tedavisinden farklı olarak, etkilerini çok çabuk gösterirler. Fakat etkileri genellikle kısa sürelidir ve solunum yollarındaki iltihabi durumu düzeltmezler. Koruyucu tedaviyi kullanmayıp, sadece belirti giderici ilacı kullanmak astımlı hastalar açısından tehlikeli olabilir.
Burada üç farklı ilaç grubu bulunmaktadır. Bunlar betamimetikler, metilksantinler ve antikolinerjiklerdir.
A- Betamimetikler (beta adrenerjik agonistler) Nefes açıcı ve rahatlatıcı olarak en sık kullanılan ilaçlardır. Genellikle solunum yoluyla alınan şekilleri tercih edilir. Ancak hastanın durumuna göre tablet, ciddi durumlar için nebülizatör ve injeksiyon olarak kullanılan biçimleri de vardır. Solunum yoluyla kullanıldığında etkileri birkaç dakikada başlar. İki türü bulunmaktadır.

 Kısa etkili olanlar: 4-6 saat kadar süren etkileri vardır .(salbutamol, terbutalin)

 Uzun etkili olanlar: 12 saat kadar etki gösterirler (salmeterol, formoterol) Bunların piyasada inhale steroidlerle birlikte hazırlanmış kombine şekilleri olup, tek bir ilaç şeklinde iki farklı amaca hizmet ederler. Böylece hasta uyumu kolaylaşır.

Bu grupta yer alan ilaçlar genellikle güvenilir ilaçlardır. Ancak bazen kısa etkililer ellerde titreme, sinirlilik, kramplar ve kalp çarpıntısına neden olabilirler. Bu etkiler sıklıkla tedaviye başlangıç döneminde görülür ve tedaviye devam edildikçe kaybolurlar.

B- Metilksantinler
Bu ilaçlar da betamimetikler gibi solunum yolu kaslarını gevşetirler. Ancak, bunu betamimetiklerden daha farklı bir biçimde yaparlar ve bu nedenle bu iki farklı ilaç grubu birlikte kullanılabilir.Teofilinin sadece reçetede belirtildiği şekilde kullanılması yani ilaç miktarının doğru olarak alınması büyük önem taşımaktadır. Düşük dozlarda önceden belirtildiği gibi koruyucu etkisi olup, yüksek dozlarda nefes açıcıdır.
Teofilinin yan etkileri arasında mide ekşimesi, bulantı, kusma, uyku bozuklukları ve çeşitli uyarılara karşı duyarlılık artışı bulunmaktadır. Piyasada tabletleri ve doktor kontrolünde çok dikkatli verilmek üzere injeksiyon şekilleri vardır. Damardan iğne veya serumla verildiğinde çok yavaş olarak (en az 20 dakikada) uygulanmalıdır. Eğer daha hızlı yapılırsa ölüme sebep olabilir.

C- Antikolinerjik ilaçlar
İpratropium bromid sadece solunum yolu ile kullanılır. Astımda ağır olgularda yardımcı kas gevşeticidir. Piyasada tek başına veya salbutamol ile birlikte bulunmaktadır. Kısa ve uzun etkili formları vardır. Diğer grup ilaçlarla birlikte kullanılabilir.

Tüm bu ilaçlar hastalığın ağırlığına göre hangisi gerekiyosa planlanarak kullanılır. Acil durumda ne yapılacağını her hastaya göre doktorundan öğrenilmelidir.

 

Bu yazı toplam 5715 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim