• BIST 93.616
  • Altın 208,990
  • Dolar 5,3413
  • Euro 6,0898
  • İstanbul : 9 °C
  • Ankara : 0 °C
  • İzmir : 8 °C

BEBEK SAĞLIĞI İZLEMİ Nasıl Olmalı?

BEBEK SAĞLIĞI İZLEMİ Nasıl Olmalı?
Bebek Sağlığı İzlemi hayatın ilk bin günü denilen 2 yaşa kadar olan dönemde çok önemlidir.Bu izlem doğum öncesi dönemde başlar ve belirli aralıklarla devam eder. Ama mutlaka sürdürülebilir olması gerekir

Amaç, bireylerin uzun, sağlıklı ve üretken bir yaşam sürmesini sağlamaktır. Bunun kısa sürede bireye faydası varken uzun vadede sağlıklı bir toplum olmak açısından topluma da faydası vardır.

Bu izlemi yaparken uymamız gereken ilkeler mevcuttur. Hastalıkların önlenmesinin yanısıra hastalıkların erken tanı ve tedavisi de hekimlerin en önemli görevidir. İzlem basamakları içinde yer alan ve en az vakit ayırdığımız konu, çocuğun sağlıklı yetişmesi konusunda aileye destek verilmesi ve sürekliliğin sağlanmasıdır .

 İzlemde,öykü, ve fizik muayene önemlidir. Hastalıkların erken tanısında en önemli rolü oynayan izlem basamağıdır, bazı durumlarda tarama yöntemidir.Diğer izlem basamakları arasında,büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesi, beslenme, bağışıklama, taramalar ve son olarak da sağlık eğitimi yer alır.

 Aile ile iletişim,ölçümlerin doğru yapılıp doğru yorumlanması izlemde temel taşları oluşturur.

Çocukluk dönemi,doğum öncesinden başlar ve 18 yaşına kadar devam eder. En hızlı büyümenin olduğu dönem doğum öncesi ve ilk 2 yaşa kadar olan dönemdir.Bu nedenle bu dönemde izlem daha sık aralıklarla yapılmalıdır.

İzlemde detaylı ve kanıta dayalı hazırlanmış izlem protokolleri kullanılmaktadır. Bazı gereksinimler göz önünde bulundurularak bu protokollerin dışına çıkılabilir,bazı bebeklerin bazı dönemlerde daha sık  izlenmeleri gerekebilir Örneğin erken doğan bebekler, ikiz üçüz bebekler,doğuştan engelli veya hastalığı olanlar,eğitimsiz veya beslenmesini iyi yapmadığını düşündüğümüz yoksul aile bebekleri için daha sık aralıklarla izlem yapılabilir. Bunlar içinde daha sık izlem aralıkları önerebiliriz.

Normal izlem protokollerinde doğumda,doğumdan sonraki ilk 1 hafta içinde,15.günde 41. günde,2.,3.,4. aylarda ayda 1 kez,6.,9.,12. aylarda 3 ayda 1 kez  1-3 yaş arası 6 ayda 1 kez izlem gerekir.

İzlemde görüşme ve öykü en önemli ve zaman ayrılması gereken basamaktır.Ebeveyne göre güvenilirliği değişik olabilen bu basamak prenatal dönemden başlar.

Büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesine doğru iletişim,doğru öykü ve doğru yorum ebeveynleri yönlendirmek açısından önemlidir.

 Büyüme vücut hacminin ve kütlesinin artmasıdır. Büyümeyi değerlendirirken vücut ağırlığı, boy uzunluğu, baş çevresi ile bunların artış hızı ve vücut bölümlerinin birbirine oranına bakılır.Büyüme hızı sabit değildir, küçük salınımlar gösterebilir. Bu küçük salınımlar da kesin kararlara hemen varılmamalı,daha sık aralıklarla izlem yapılmalıdır.Büyümesi normal olan bir çocukta kronik hastalık olma ihtimali azdır.

Ortalama 3 kilo doğan bir bebeğin 1 yaşında doğum kilosunun 3 katı olmasını beklerken,1 ile 2 yaş arasında yılda 2-2,5 kilo alımını yeterli buluruz.Tartılar çıplak ve bebek bezsiz olarak yapılmalıdır.

Boy ölçümlerini ilk 2 yaşta yatarak yapmak gerekir. Yatarak ve ayakta yapılan ölçümler arasında 2-3cm arası fark olabilir.İlk 3 ayda 10 cm boy uzaması beklenirken bu değer 1 yaşından sonra 12 ayda beklenen değere eşdeğerdir.

İzlem yaptığımız bebeklerin büyümelerini boy, baş çevresi ve ağırlık açısından büyüme eğrileri üzerinden takip ederiz. 4-6 ay civarında büyüme eğrilerinde  çoğunlukla yukarıya ama bazen aşağıya doğru kaymalar olabilir, bu durum yakın takibi gerektirebilir. Genetik ayarlama 2  yaşına kadar kesinleşir.

Doğumda ortalama 35 cm olan baş çevresi 1 yaşına kadar hızlı artış göstererek ortalama 46 cm olur. Tek elden, doğru yerden ölçüp doğru yorum yapmak gerekir.

Arka fontanel doğumdan sonra 6. haftaya kadar kapanırken, ön fontanel  kapanması 3-18 aylar arası olur. Erken fontanel kapanması (3 aydan önce) durumunda baş gelişimi yakından izlenmeli, baştaki şekil bozuklukları, çıkıntılar ve sutura kenarlarının hareketi değerlendirilmeli, D vitamini desteğine devam edilmelidir.

Vücut bölümlerinin birbirlerine oranına gelince, baş-pubis,pubis-ayak oranı,önce baş ve gövdenin büyümesiyle 1.7 iken adolesanda  1'in altına iner.

Dişlerin gelişmesi, kemiklerin olgunlaşması, nöromotor gelişme,zeka gelişimi, psikososyal gelişme ve cinsel gelişme gelişmenin değerlendirme ölçütleridir.Gelişimi izleme ve destekleme rehberi takipte önemli bir rol oynar.

DSÖ, bebeklerin yaşamlarının ilk 6 ayında sadece   anne sütü ile beslenmelerini ,altıncı aydan itibaren diğer gıdalara geçmeye başlayarak emzirmenin 2 yaşına kadar sürdürülmesini yani tamamlayıcı beslenmeyi önermektedir.

Farklı yaşlarda önceden belirlenmiş standartlara uygun olarak düzenli tarama testleri yapılır.

Hastalıklara yol açan risk etmenlerini,hastalık kuşkusu olanları,hastaları,bulgular ortaya çıkmadan saptamak amaçlanır.Ulusal tarama programı içinde fenilketonüri, konjenital hipotiroidi, biyotidinaz eksikliği ve kistik fibrozis yer alır. Bu testler için ideal kan alma zamanı 3.-5. gün arasıdır. Erken taburculuktan ötürü 24. saat veya 48. saatte kan alımı olduğunda yanlış sonuç ihtimaline karşı ikinci taramanın aile hekimi tarafından kontrol edilmesi gerekir.

Bunların dışında gelişimsel kalça displazisi açısından birinci ayın sonunda kalça ultrasonografisi, işitme için otoakustik emisyon / otomatize beyin sapı uyarılmış yanıtı, görme için ışık reaksiyonu ve kırmızı refle testi tarama testi olarak uygulanır.

Uygun aşı programı her çocuğa zamanında uygulanmalıdır.Her ziyaret aşı için bir fırsattır.Ülkemizde halen 13 antijene karşı asılama yapılmaktadır.

 Sağlık eğitimi ve aileye danışmanlık önemli ama çoğu kez ihmal edilen bir izlem basamağıdır. Bu izlem basamağında, D vitamini ve 4-6 ayda demir takviyesi, bebek bakımı, bebek eğitimi, diş temizliği, kazalar, tuvalet eğitimi gibi konularda danışmanlık yapılır.

Yazan: Prof. Dr. Ayça VİTRİNEL

 (Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları Uzmanı)

BU YAZI SAĞLIĞINSESİ AİLE HEKİMLİĞİ DERGİSİ TEMMUZ SAYISINDA YER ALACAKTIR.

 

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim