• BIST 110.248
  • Altın 155,637
  • Dolar 3,8262
  • Euro 4,5259
  • İstanbul : 8 °C
  • Ankara : 7 °C
  • İzmir : 12 °C

ÇOCUKLUKTAN YETİŞKİNLİĞE GEÇİŞTE GENİTAL SİSTEM FARKLILAŞMASI VE BU FARK

ÇOCUKLUKTAN YETİŞKİNLİĞE GEÇİŞTE GENİTAL SİSTEM FARKLILAŞMASI VE BU FARK
Dilek Süzen

GAZTE İÇİNNN Pediatrik jinekoloji açısından yenidoğan, çocukluk, prepubertal ve pubertal dönemde genital organların anatomi ve fizyolojisini bilmek ve anlamak, bu dönemde ortaya çıkan farklılıkları ve patolojileri kavrayabilmek açısından son derece önemlidir.

Doğumdan sonra 6-8 hafta boyunca kız bebekte genital bölgede bariz östrojenizasyon bulguları mevcuttur. Yenidoğan döneminde plasenta kaynaklı östrojen-progesteron ve gonadotropinlerin etkisi ile göğüsler ve uterusda gelişme,vagina mukozası ve endometriumda proliferasyon vardır. Serviks-korpus oranı 1/3?dür.
Vagina pH?sı asidiktir. Serviksde ?fizyolojik eversiyon? görülebilir. Yenidoğan döneminde kız bebek genital organlar bakımından adeta annesinin küçük bir modelidir. Maternal östrojenin doğum sonrası aniden ortadan kalkması sonucu doğumu izleyen ilk 15 gün içinde vaginal kanama görülebilir, asla patolojik kabul edilmemelidir.

Yine östrojenizasyona bağlı olarak labia minora kalın, protrüze bazen labia majoradan daha fazla dışarı doğru çıkıntı yapmış durumdadır. Maternal östrojenizasyonun kız çocuğunun perine dokusundaki etkisi yaklaşık bir ile iki yıl kadar devam eder. Dolayısıyla özellikle yaşamın ilk yılında kız çocuğu genital organ travmalarına karşı dirençlidir. Yine yenidoğan döneminde ve çocuklukta anterior labial kıvrımlar ?smegma? adı verilen fizyolojik, beyaz, kalın bir madde ile kaplıdır. Bu maddenin varlığı patolojik lökore ile karıştırılmamalıdır. Muayene sırasında bazen vaginal orifisi görünür hale getirilebilir.Şayet vaginal kanama nedeniyle baş vurmuşsa doğum sonrası ilk 15 gün bu tip kanamaların normal olduğu aileye anlatılmalıdır.

Jinekolojik endokrinoloji açısından ?çocukluk periodu? röprodüktif sistemi etkileyen hormonal ortam ile şekillenen, buradan hareketle sekiz yaşına kadar olan dönem şeklinde tanımlanır. Daha sonra adet görünceye kadar geçen peripubertal ve pubertal dönem gelir. ?Çocukluk periyodu? endokrinolojik yönden sessiz, durgun dönemdir.

Hipotalamohipofizer sistemin kontrolünü sağlayan gonadotrop hücreler östrojenin negatif ?feed-back? etkisine yetişkin döneme göre 10-15 kat duyarlıdırlar. İntroitus vaginanın mukozası pembe ve hafif ıslaktır.Klitoris küçüktür. Vagina yaklaşık 5 cm boyundadır. Mukozası pembe ve atrofiktir ve birkaç rugae mevcuttur. Bu dönemde östrojen düzeyi düşük olduğu için genital organların travma ve enfeksiyonlara karşı direnci düşüktür.

Vagina nötr ya da hafif alkalen salgıve mikst bakteriyel floraya sahiptir. Uterus/serviks oranı 1/1?dir. Gebeliğin 16-20. gebelik haftalarında ovariumlarda ortalama 7 milyon follikül varken, bu sayı menopoza kadar devam eden fizyolokik haraplanma sonucu doğumda 1-2 milyona menarşda ise 300 ile 400 bin folliküle düşer. Bir anlamda menopoz süreci aslında anne karnında başlar. Çocukluk çağında ovariumlar batında yerleşimlidir.
Aslında yenidoğan döneminde ve 6-12. aylarda FSH düzeyleri yüksektir ve aynı dönemde follikülerin yüksek FSH-LH düzeylerine cevabı söz konusudur. Overlede batın yerleşimli oldukları için kız çocuklarında 1 yaşına kadar en sık görülen abdominal kitle basit over kistidir, sıklıkla cerrahi müdahale gerektirmez.

7-10 yaş arasında dış genital organlarda yavaşça östrojen simülasyonu başlar. Mons pubis kalınlaşırken, labium majör ve minörler kalınlaşarak bombeleşirler. Hymen kalınlaşır, vagina 8 cm boyuna ulaşır, mukozası kalınlaşır. Korpus uteri genişler. 9-10 yaşlarında kız çocukta uterus özellikle myometrial poliferasyon ile büyüyerek şekillenir. Ovariumlar iğ şeklindedirler ve uzunlukları artar. Puberte sürecinin başlaması ile birlikte overler volüm olarak genişler ve küçük pelivise doğru iner. Normal pozisyonlarını püberte ile birlikte alırlar. Büyük folikülleri ile foliküler gelişmenin farklı evrelerini gösterirler, ancak ovulasyon yoktur.

Servikal kanser ve HPV ilişkisi açısından vagina ve serviksin fetal dönem ile püberte sırasında uğradığı değişimleri anlamak son derece önemlidir. Serviks ve vagina mülleryen kanaldan gelişirler. Her ikisi de başta mülleryen kanal orijinli tek katlı kolumnar epitelle döşelidir. İntrauterin 18-20. gebelik haftalarında ise vaginal tüp distalden proksimale doğru kloakal endoderm kaynaklı skuamöz epitelle kaplanır.Dolayısıyla vaginanın müsküler tabakası mülleryen mezodermden ancak, skuamöz epiteli kloakal orijinden gelişir.

İşte skuamöz epitelle kolumnar epitelin karşılaştığı yere, bölgeye ?skuamokolumnar bileşke? adı verilir. Kadının tüm yaşamı boyunca serviksi hormonal uyarılara cevap verir. Pübertede östrojenin uyarıcı etkisi ile kolumnar epitelin ektoserviks lokalizasyonuna doğru dönmesi yani ?eversiyonu? olur.

Pübertede eversiyona uğramış endoservikal kolumnar epitelyum vajinanın asiditesi ile karşılaşır. Vaginal asidite ile beraber kolumnar epitelde meydana gelen hasar sonucunda kolumnar epitel altında bulunan ?stromal rezerv hücreleri??nde proliferasyon meydana gelir.

Kolumnar epitelin yerine immatür stratifiye skuamöz metaplazik epitelyum gelişir ve bu epitel matürasyon süresince girer. Bu olgunlaşma süreci sonunda matür stratifiye skuamöz metaplazik epitel ortaya çıkar. Bu devinim aslında tüm röproduktif dönem sürecince transformasyon bileşkesinde belli alanlarda devam eder. Ancak püberte ve ergenlikte tüm transformasyon zonu matürasyon sürecindedir. Dolayısıyla skuamöz metaplazinin immatür durumundan matür duruma geçtiği süreçte, en kritik dönem; püberte ve erken adolesan dönemidir.

HPV infeksiyonu açısından bu nokta çok önemlidir. Zira virüs immatür metaplazik hücreleri infekte etmeye bayılır.Bu nedenledir ki erken yaşta seksüel aktivite serviks kanseri riskini arttırır. Menarş sonrası ilk yıl içinde seksüel aktif olan kızlarda serviks kanseri sıklığı 26 kat artmıştır !

Yazan:

Prof.Dr. Süleyman Engin AKHAN
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları Ve Doğum Anabilim Dalı


KAYNAKLAR


1.Emmans S.J.Amenorrhea in the adolescent, in; Pediatric and Adolescent Gynecology(5th ed.) edited by Emans SJ. Laufer M.R.Goldsdein D.P. Lippincott Williams and Wilkins.2005, 214-70.
2.Sanfilippo J.S.,Mansuria S.Surgical problems in pediatric patiends .In:Clinical Gynecology Section 5.edited by Bieber E.j,Sanfilippo J.S.,Horowitz I.R. Churchill Livingstone,2006:513-25.
3.Superoff L., Fritz M.A. Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertlity (ed?s) Chapter 9: normal and Abnormal Sexual Deelopment. Lippincott Williams and Wikins, 2005:319-59


Diğer Haberler
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim