• BIST 97.454
  • Altın 221,376
  • Dolar 5,5966
  • Euro 6,4117
  • İstanbul : 20 °C
  • Ankara : 12 °C
  • İzmir : 18 °C

DÜNYA VE YURDUMUZDAKİ DİYABET DURUMU

Mustafa Yenigün


A.B.D? de erişkin ve çocuklardaki obezite epidemisi birlikte Tip 2 Diyabet görülmesi sıklığı arasında doğrusal oranlar elde edilmiştir. Özellikle bazı ırklarda (Siyah Amerikalı ,Latin ırktan olanlar ,Meksikalı ve Kızılderililerde)obezite ve diyabetin birlikteliği daha belirgindir. Bu ırklarda çocuklarda ve erişkinlerde diyabet görülme oranı ,toplum diyabet görülme oranının 2 katına çıkmıştır.

1980 yılında Amerikalı toplum ortalama diyabet görülme oranı %4.4 ile 14.200.000 kişi iken obezite artışına paralel olarak 2002 yılında %7.1 ve 20.3 milyona çıkmıştır.
Diyabet artış oranı 20 yılda %23,diyabetli sayısı 5.5 milyon artmıştır. Diyabet kadar olmasa da yakın oranlarda kardiyovasküler hastalıklara yatkınlık, hipertansiyon , inme riskinde artış makro ve mikro angiyopati sorunları oluşturan Glikoz tolerans bozukluğu (IGT)oranları da diyabete benzer orandadır.

O halde ABD?de 2000 yılında 36 milyon insan diyabetin kolaylaştırdığı ve neden olduğu çeşitli kardiyovasküler hastalıkları tehditi altındadır./WHO-MONİCA,NHANES,I,II,III çalışma verileri)

Diğer kıtalarda da benzer oranda şişmanlığa paralel diyabetli artış verileri görülür. Avrupa da 1980 yılında 26.5 milyon diyabetli 2000 yılında 39.9 milyona çıkmış,%24 artış görülmüştür. Asya?da 85 milyon diyabetli 2000 yılında 133 milyona çıkmış, artış oranı %57,

Afrika da 9.4 milyon ,15 milyon %56 artış. Okyanus da 1 milyon ,1.4 milyon artış oranı % 35 bulunmuştur.

Yurdumuzda ,TEKHARF,TURDEP,Sağlık Bakanlığı verileri ,yerel çalışmalar da göz önüne alındığında benzer oranlar ve artışlar görülecektir.1980 yılında % 4 olarak tahmin edilen ve o yıllarda 1.7 milyon olan diyabetli sayısı 2000 yılında % 7 ve 4.6 milyona çıkmıştır.

20 yılda artış oranı % 270 gibi korkutucu bir rakama ulaşmıştır. Bu artışın diğer ülkelerinden fazlalığının nedeni çok hızlı doğum oranı , hızla sanayileşme ve yaşam standardındaki düzelme, beslenme ve fiziki yaşam koşullarında değişme ile daha sağlıklı istatistiki verilere ulaşılmasıdır. Obezitedeki artış yurdumuzda diyabet artışı körükler gibi görünmektedir.

Benzer sayıda glikoz tolerans bozukluğuna sahip bireylerle birlikte yurdumuzda yaklaşık 9 milyon insan obezite , diyabet ve benzer sendromlar yüzünden kardiyovasküler hastalıklara, inmeye ve çeşitli organ sakatlıklarına aday olmuştur.

ŞİŞMANLIK VE TİP 2 DİABET

Bireylerde normal glikoz toleransından belirgin diyabete doğru doğal ilerleyiş sırasında, evvela bozulmuş açlık (İFG)glikozu sonrada bozulmuş glikoz toleransı IGT devrelerinden geçilir.İGT normal popülasyona göre şişmanlarda daha yüksek oranda görülür ve IGT ?li hastaların %70 ?ın 20 yıl içinde manifast diabete gelişirler.Bu oran BKI >30 olan şişmanlarda %95 varır. Obezite kuşkusuz IGT ve dolayısı ile diyabete götüren en önemli neden olup burada genetik,etnik durum,beslenme ve hayat standardı gibi faktörler de rol oynar.Obezitenin diyabete götürücü etkisi erişkinlere göre gençlerde ve çocuklarda daha belirgindir.Çünkü şişmanlık diyabete karşı olan genetik yatkınlığı hızla ortaya çıkarıcı etki yapar.

Obezitede ,diyabet oluşumuna hangi mekanizmaların sol oynadığı hala kesin hatları ile bilinmemekle birlikte ortak paydanın insülin direnci olduğu varsayılabilir.İnsülin direncine götüren bu tarz olaylar obezite ve diyabeti benzer şekilde tetikler.İnsülin direnci tip 2 diyabetlilerde ve obezlerde çok yüksek orandadır.Santral ve visceral yağlanma oranı ile IGT ve tip 2 diyabet görülmesi oranında çok sıkı ilişki gözlenirken,bunun nedeninin insülin direncine götüren etkenler olarak göze çarpar.HOMA-IR (İnsülin direnci için homeostaz madel) değerlendirilmesi ,Açlık ve tokluk proinsülin oranı,2saatlik insülin düzeyi ile obezite ve tip 2 diyabet görülme sıklığında benzer veriler elde edilmesi ortak paydanın insülin direnci olduğunu destekler.

OBEZLERDE İNSÜLİN DİRENCİ

Şişmanlık bireyi nasıl diyabetli yapar ? sorusunu basit bir şekilde cevaplamak mümkündür. Obez şahıslarda %80 oranında İnsülin direnci vardır. İnsülin direnci hiperinsülinemiye yol açar.Aynı miktar kan glikozunu normalde tutmak için 2-3 kat insülin salgılanmak zorundadır.Yıllarca aşırı insülin salgılayan pankreas duyarsız kalır, yorulur, sonunda insülin salgısı azalır. Evvela açlık glikoz bozulması(IFG)sonra glikoz tolerans bozulması(IGT)ve daha sonra tip 2 diyabete götürür. Bu çok basit cevabın içinde aslında değişik hormon enzim ve prokürsörler rol alır.

ŞİŞMANLIK VE TİP 2 DİYABET İLİŞKİLERİ

1-Şişmanlık en belirgin diyabet oluşturucu nedendir.

2-Şişmanlık en kolay değiştirilebilir diyabetik risk faktörüdür. Şişmanlık önlenirse diyabet görülme oranı azalır.

3-Beden kitle artışı ,bel kalça oranı ve bel ölçüsü ile ,toplumda diyabet görülme oranı arasında doğrusal ilişki vardır.

4-Santral (visceral obezite oranı ile paralel diyabet görülmesi oranı artar.

5-Kilo kaybıyla diyabet görülme riski azalır.

6-Obezlerde %5-10 arasındaki zayıflama diyabet görülme oranını 1.5-3 kat azaltır.

7-Tip 2 diyabetli toplumda obezite %80 oranındadır. Obezitenin oranındaki azalmaya paralel glikoz değerlerinde düzelme ve IGT ?den diyabete gidişte azalma görülür.

TİP 2 DİABETES MELLİTUSTA KİLO VERİLMESİNİN YARARLARI

Kilo verilmesinin IGT ve Tip 2 diyabete gelişimi oranlarını azalttığı ve hatta önlediğini biliyoruz. Diyabetli obezlerde kilo vermenin yararlarına değinirsek

Tip 2 Diyabetiklerde kilo verme ;
1-Hepatik glikoz sunusunda ve autputunda azalma ile birlikte hiperglisemide düzelme,insülin sekresyonunda azalma ,insülin direncinde azalma gözlenir.
2-Kan lipit seviyelerinde normalleşme oluşur.
3-Kan basıncında düzelme tespit edilir.
4-Tromboz ve atesoskeleroz riskinde azalma
5-İnsülin ve OAD tedavisinde ilaç ihtiyacında belirgin azalma gözlenir.
Bu tüm olaylar ,daha önce anlatılan insülin direncine götürücü faktörlerin düzelmesi ile sağlanır.

ŞİŞMANLARDA KİLO VERİLMESİ İLE Tip 2 DİYABETTEN KORUNMA SAĞLANABİLİR Mİ?

Obezitenin primer tip 2 diyabet geliştirici faktör olduğu biliyor muyuz.Tip 2 diyabet oluşmuş obezlerde kilo verilerek diyabetten uzaklaşılabilir mi ? Ya da şişmanların diyabete gelişimi önlenebilir mi? sorusunun cevabı evettir.

Yapılmış ve yapılmakta olan çalışmalarda gerek diyet yaparak ,gerekse de ilaçlar kullanarak zayıflatılmış obezlerde diyabet gelişiminin azaldığı hatta Malmo çalışmasında olduğu gibi gelişmiş diyabetin kilo vererek tekrar IGT döndürülebildiği gösterilmiştir.

Çalışmalarda yaşam standardını düzenleyerek ve diet, spor yaparak yaklaşık 4kg verilmesi ile ortalama %30 ile %60 oranında obezite ile ilişkili tip 2 diyabet gelişiminin önlendiği görülmüştür.

 

Bu yazı toplam 6011 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
mehmet imam oglu
17 Kasım 2017 Cuma 10:12
10:12
mehmet imam oglu erzurum maraşal fezi çakmak hatanesi den komutanım görüşmek istiyorum
95.10.1.160
Yazarın Diğer Yazıları
    ÜYE İŞLEMLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim