• BIST 109.330
  • Altın 155,771
  • Dolar 3,8638
  • Euro 4,5501
  • İstanbul : 9 °C
  • Ankara : 10 °C
  • İzmir : 16 °C

Madde Bağımlılığında Bu Döneme DİKKAT!

Madde Bağımlılığında Bu Döneme DİKKAT!
“… Adolesan dönem yirmili yaşların ilk yarısına kadar süren ve bazı durumlarda da daha ileriye taşınan bir süreçtir. Başlangıcının


“… Adolesan dönem yirmili yaşların ilk yarısına kadar süren ve bazı durumlarda da daha ileriye taşınan bir süreçtir. Başlangıcının da 11 yaş civarı olduğu genel kabul görüyor.
Ergenler ülkemiz gibi genç nüfusa sahip ülkelerde toplumun önemli bir kesimini oluşturuyor. Bir çok “ zararlı madde” kullanımına bu evrede başlanıyor.Sigara ve alkol kullanımı büyük oranda birlikte görülüyor, bunlara esrar eklenebiliyor.”

Toplumumuzun ergenin dar tanımıyla yaş aralığını 11-19 alırsak %16 sı, sosyal boyutu da tanımda değerlendirerek 11-21 alırsak %20’ si ergenlerden oluşur. Yapılan çalışmalar bir çok “madde” kullanımına bu evrede başlandığını ve bu evrede başlayan davranışların yetişkinlikte daha inatçı bir şekilde sürdürüldüğünü belirtmektedir.

Özellikle sigara ve alkol kullanımı büyük oranda birlikte görülmekte, bunlara esrar eklenebilmekte ve bu üçünün oluşturduğu bir davranış örüntüsü oluşmaktadır.

Araştırmalarda ergenlikteki alkol ve madde kullanımının yetişkinlik dönemindeki alkol ve madde kullanım şeklini belirlediği gösterilmiştir. Ergen gelişip olgunlaşırken onu geleneksel, kabul gören tutum ve davranışlara ya da kabul görmeyenlere yönelten etkenler bulunmaktadır. Araştırmalarda ergenlerin madde kullanımında hafif maddelerden ağır maddelere giden bir sıra izledikleri gözlenmektedir.

Önce alkol (bira, şarap) ve sigara gibi yasal olan maddeler denenmekte, bira ve şarap gibi hafif alkollü içkileri rakı, viski gibi daha sert içkiler takip etmektedir, alkol kullanımını esrar, bu sonuncusunu da diğer yasa dışı uyuşturucular takip etmektedir. Bu süreç ergenin cinsiyetine ve yaşadığı ortamdaki kültürel özelliklere göre değişim göstermektedir.

Madde kullanımının risk etkenleri çoğunlukla birden fazladır. Araştırmacıların bazılarına göre gelişim dönemi içinde ergenler kullanım davranışını öğrenirler, madde kullanan ergenlerin bazıları ise genetik olarak yatkındırlar. Risk etkenlerinin belirlenmesi ergenlerde madde kullanımının gelişimsel rolünü anlamada önemlidir. Bu dönemde çıkan risk etkenleri arkadaş grubuna bağlı etkenler, ergenin kendisine bağlı etkenler, biyolojik etkenler ve sosyokültürel etkenler olarak sıralanabilir.

MULTİDİSPLİNER YAKLAŞIM ŞART

Ergenlerde madde bağımlılığının önlenmesi bir çok birimin bir arada çalışmasını gerektirmektedir. Bağımlılık yapan maddelere erişimin engellenmesi ve bu maddeleri kullananlarla mücadele daha çok polisiye önlemlerle olur. Halk sağlığı anlayışında en fazla yarar sağlanan koruma önlemleri birincil koruma önlemleridir.

Burada temel strateji kişiyi riskli durumdan korumak ve böylece riski oluşmadan ortadan kaldırmaktır. Eğitim ve davranış değiştirmeyi hedefleyen mücadelede ise bilgilendirme, caydırma, kişiliğin güçlendirilmesi, bazı sosyal becerileri kazandırarak ergenin dikkatini ve enerjisini olumlu yöne yöneltme ve farkındalık yaratarak uyuşturucu karşıtı bir tutum kazandırma gibi yöntemler kullandırılır.

Medyada madde kullanımına karşı kültürün ve normların yaygınlaştırılması, bu konuyla ilişkili yayınların denetlenmesi ve sorumsuz, özendirici, tedaviden caydırıcı yayınlara yaptırım uygulanması, sigara ve alkol reklamlarının yasaklanması, toplum içinde etkinliği olan kişilerin pozitif tutum ve mesajları madde bağımlılığı alanında birincil koruma açısından önemli yere sahiptir.

Ailelerin ekonomik düzeylerinin iyileştirilmesi, barınma,beslenme gibi temel insani gereksinimlerinin sağlanması, çocukların ve ergenlerin pozitif yönelimleri kazanmaları için park, spor sahası gibi yerlerin çoğaltılması ve boş zaman etkinliklerine yönelik olanakların sağlanması gibi önlemler de birincil korumada kullanılacak önlemlerdir. Ayrıca madde kullanma ve bağımlılık riski olan çocuklara yönelik müdahaleler planlanmalıdır.

İkincil koruma önlemleri olarak alan araştırmalarının yapılması, birinci basamak sağlık kuruluşlarına herhangi bir nedenle başvuranların sigara, alkol ve madde kullanımı açısından da değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Müdahale araştırmalarının yaygınlaştırılması ve çalışmalara ailelerin, okul hemşirelerinin, rehberlik uzmanlarının ve sosyal görevlilerin de katılmasının sağlanması başarı oranını yükseltici etkenlerdir. Riskli çevrelerde yaşayan ergenler sürekli izlenerek erken dönemde müdahale için fırsat yaratılmalıdır.

TEDAVİ İÇİN

Madde bağımlılığının tedavisi için alınacak önlemler daha ziyade klinik önlemlerdir ve halk sağlığı anlayışı içinde üçüncül koruma olarak adlandırılırlar ancak, bir korumadan ziyade zararı azaltma çalışmaları olduklarından, halk sağlığı anlayışında istenen bir durum değildir.

Yazan :Doç.Dr. Ethem ERGİNGÖZ
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı


KAYNAKLAR

1.Detels R, MC Even C, ve ark. Oxford Textbook of Publc Health 4. dition 2002
2-DeWit DJ. Adlaf M E. Offord D R ve ark. Age at first alcohol use; A risk factor fort he Development of alchol disorders, The American Journal of Psychiatry 2000:5:157
3-Fişek N. Halk Sağlığına Giriş Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara 1983
4-Fourniers ME, Levy S. Recent trends in adolescent subsrance use, primary carescreening, and updates in treatment options Curr Opin Pediatr 2006: 18:35258
5-Jackson K M, Sher JK, Cooper M.L ve ark. Adolescent alchol and tobacco use, onset, persistence and trajectori of use across two samples Addication 2002, 97; 517531
6-Leatherdale S T, Hammound D, Ahmed R. Alchol marijuana and tobacco use patterns among youth in Canada Cancer Causes Control DO1 10. 1007/s10552-007-9095-4 2007
7.Myers M, Doran N M, Brown S A, Is cigarette smoking related to alchol use during the 8 years following treatment for adolescent alchol and other drug abuse? Alchol, 2007; 42:22633
8-Sutherland 1. Wilner P, Patterns of alchol, cigharette and illicit drug use in English adoles- Cents,Addiction 1998; 93: 1199-208
9-Southerland 1. Shepherd J. P. The prevalence of alchol, cigarette and illicit drug use in a strati, ed. Sample of English adolescents Addiction 2001;96:63740
10-The woeld Health Report WHO 2002
11-Toumbourou J, Patton G, Sawyer S ve ark. Evşdence-based Helath Promotion Resources for Planning No. 2 Adolescent Health. Helath Deelopment Section, Public Health Diision, Department of Human
12-Tulchinsky TH, Varavikova EA. The New Public Health, Academic Pres, San Diago, California 2000

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim