• BIST 98.808
  • Altın 229,000
  • Dolar 5,7932
  • Euro 6,7050
  • İstanbul : 21 °C
  • Ankara : 23 °C
  • İzmir : 21 °C

MODERN YARA BAKIM ÜRÜNLERİ

Mehmet Altan Kaya

Yara iyileşmesi büyüme ve gelişmenin belirli basamakların tekrarlanmasıdır ve koagulasyon ve inflamasyon, göç, proliferasyon ve yeniden şekillenme olarak 4 ana safhada değerlendirilir.

Akut bir yaralanmada bu safhalar hızla gerçekleşir ve yaranın temiz tutulması ile genellikle doğal olarak iyileştiği gözlenir, ancak yandaş hastalıklar, enfeksiyon gibi ek faktörlerin varlığında yara bakımı güçtür, yakın takip gerektirir.

Geleneksel yara bakım yönteminde nemli gazlı bez uygulanıp üzeri kuru bir diğeri ile örtülerek (eksudanın taşmasını önlemek için) debriyi uzaklaştırmak amaçlanır. Kronik yaralarda oklusiv örtülerin yara iyileşmesini bu yönteme göre % 40 arttırdığı gösterilmiştir.

Son 10 yıl içerisinde akut ve kronik yaralarla ilgili örtüler önemli ölçüde gelişmiştir. Yeni materyal teknolojileri geliştikçe yeni ürünler pazara girmeye başlamıştır. Amaç masere olmayan nemli bir ortam oluşturmak, enfeksiyon, toksik kimyasallar ve yabancı cisimleri uzaklaştırmak, ve optimum pH ve ısıyı sağlamaktır. Yeni nesil örtüler daha az sıklıkla değiştirilirler, daha az ağrılıdırlar ve yaralar daha hızlı iyileşirler.

KULLLANIM ALANLARI

Yara örtüleri ve yan ürünlerin kullanım alanları genel olarak mekanik travma, basınç ülserleri, vasküler ülserler, cerrahi yaralar ve yanıklar olarak gruplandırılabilirler. Hiçbir yara örtüsü bütün yara tipleri için uygun değildir.

Her olgu için, uygun yara örtüsü seçiminde, mevcut örtüler ve özellikleri iyi bilinmelidir. Yara yatağının durumu (canlı, nekrotik ve enfekte), drenaj (eksuda varlığı ve miktarı), yara etrafındaki cildin durumu, yerleşimi, hastanın genel tıbbi durumu değerlendirilmelidir.

Örtüler tiplerine göre kısaca;
? Nemlendirici örtüler (impregnated) (Emicilik: Hafif/Orta)
o Standart
o Non adherent

Su/tuz/hipertonik emulsiyonlarda amaç nemliden kuruya kadar yara ortamı sağlamaktır. Debritman sağlarlar. Bazen ısı tedavisi ile beraber kullanılırlar. Petrol/yağ emulsiyonlarında amaç yarayı nemli tutmaktır. Yapışmazlar, gereksiz vücut sıvısı kaybını önlerler, yarayı dış kontaminasyondan korurlar, örtü çıkartılmasında travma ve ağrıyı azaltırlar.

? Alginatlar (Emicilik: Yüksek)
Deniz yosunundan elde edilen Na ve Ca tuzlarıdır. Yara ile etkileşirler (nemli ortam, hafif kanama), emicidirler (yüksek/orta dereceli eksuda), yapışmazlar (dokuyu koruyucu), non- oklusivdirler (buhar transferi), rahatlık (yaraların paketlenmesi) sağlarlar. Venöz ülserlerde eksudayı emerler, yara etrafındaki cildi korurlar.

Evre III ve IV basınç ülserlerinde eksudayı emerler, ölü boşluğu doldururlar. Donor sahalarında drenaj ve/veya kanamayı düzenlerler. Yüksek eksuda varlığında günlük değiştirilmeleri gerekir.

? Köpükler (Emicilik: Orta)
Hidrofilik (nemi emer) veya hidrofobiktirler. Nonadheren ve (bazıları) nonoklusivdirler. Genellikle poliuretan veya gel film kaplıdırlar. Su prepolimerle etkileşerek köpük oluşturur. Absorbsiyon oranını etkileyen ve yumuşaklık sağlayan surfaktanlar içerirler. Absorbsiyon gücü yüksektir.

? Hidrokolloidler (Emicilik: Orta)
Yapışkanla kombine edilmiş emici pudralardır. Kısmi geçirgendirler, yara eksudası örtülerin jel haline gelmelerini sağlar. Oklusiv örtülerdir (çok az nem veya buhar değişimi). Oklusiv doğaları nemli iyileşme ortamına katkıda bulunurlar. Otolizin (otolitik debritman) başlatılmasına yardım eden yara nemini kontrol ederler. Orta/ hafif eksudalarda yeterli emilim sağlarlar, oklusiv olduklarından enfeksiyonlara engeldirler, nemli iyileşme ortamı sağlarlar, otolitik debritmanı başlatarak hafif nekrotik doku sağlarlar, yapışkanlıkları ile sabit kalırlar.

? Hidrojeller (Emicilik: Orta/ Az)
% 80- 90 su içerirler. Serum fizyolojik bazlı örtülerdir. Polietilenoksit, polivinil prolidon, veya akrilamid gibi çapraz bağlı polimerlerdir. Karışım oranları özelliklerini belirler. Gamma sterilizasyon uygulanır. Amorf jel, doldurulmuş örtüler ve wafer şeklindedirler. Nemli ortam sağlarlar, kurumazlar. Genellikle ikincil örtü gerektirir. Rahatlık sağlarlar, ağrıyı azaltırlar.

Yaraya yapışmaz. Amorf hidrojeller kaviteli kuru ve nemli yaralar, staz ülserleri, Evre II-IV basınç ülserleri, 1. ve 2. derece yanıklar, kesiler, abrazyonlar, minor cilt irritasyonlarında kullanılırlar. Hidrojeller sık olarak evre I basınç ülserleri (sakral ülserlerde çok iyidirler), 1. ve 2. derece yanıklar, abrazyonlar, cilt kesilerinde kullanılabilirler (yerlerinde 3 ila 7 gün kalabilirler). Hidrojellerden bazıları antibiotikli kremlerle beraber kullanılabilir. Hidrojellerin granulasyon dokusuna antibiotik penetrasyonunu arttırdığı düşünülmüştür.

? Transparan filmler (Emicilik: Yok)
İnce poliuretan filmlerdir, bir yüzleri hipoallerjenik yapışkan içerirler. Esas amaç dıştan kontaminasyona karşı sıvı ve bakteriyel engel sağlamak, örtüden aşırı nemin buharlaşmasını sağlamak, yara iyileşmesini sağlamak için nemli bir ortam sağlamak, yara sahasının gözlenebilmesini sağlamaktır. En sık intravenöz girişim sahaları, santral venöz kateter alanları, cilt biopsileri, cerrahi insizyonlarda kullanılırlar.

? Temizleyiciler olarak gruplandırılabilirler.
Kısmi kalınlıkta yaralar ?örn. donor sahaları, abrazyonlar, 1. ve 2. derece yanıklar- semioklusiv örtüler gerektirirler. Bu ürünler kısmi kalınlıkta yaraların reepitelizasyonunu hızlandıran nemli bir ortam sağlarlar, semioklusiv bir örtü erken uygulanırsa kabuk oluşumu önlenebilir. Kabuk oluşumu altta yatan dermise zarar verebilir ve kabuğun kaldırılması ağrılı olabilir. Kanama nedeni olabilir, oluşan yeni epiteli zedeleyebilir, ve oluşacak skarda deformiteye neden olabilir. Semioklusiv örtüler iyileşmenin erken fazında yara eksuda miktarını yeterince emme kapasitesine sahip olmayabilirler. Alginat gibi bir absorban örtü materyali ile poliüretan film veya hidrokolloid kombinasyonu bu problemi çözer.

Oklusiv/ semioklusiv örtüler dokuda 100.000/gram dan daha yüksek bakteri mevcutsa enfeksiyonu arttırabilirler. Risk topikal antimikrobiyal veya sistemik antibiyotiklerin kullanılması ile başlangıçta yara bakteri sayısının kontrolü ile azaltılabilir. Örtüler debritman içinde kullanılırlar. Eğer yara kuru ise, özellikle tendonlar etkilenmişse daha yavaş ve narin bir işlem uygulanması önemlidir. Bu yarayı nemli tutmada etkili olan ve düşük geçirgenlikleri olan hidrojellerle sağlanabilir. Eskar mevcutken, bir hidrokolloid, hidrojel bir örtüden daha uygun olacaktır. Bu tip debritman otolizle oluşur. Hidrokolloidler yara eksudasını emer ve eskarın proteolitik sindirimine yol açan, yumuşatan ve kaldıran bir nemli ortam oluşturur. Hidrokolloidler ve hidrojeller için granulasyon fazı ana endikasyondur. Ancak çoğu olguda eskarın keskin cerrahi debritmanı en etkili tedavidir.

Yüksek oranda eksudalı yaralar daha yüksek emilim kapasitesi olan örtüler gerektirirler. Eğer örtüler uygun emilim sağlayamıyorsa yara etrafındaki sağlıklı doku masere olabilir. Bir cilt koruyucu kullanılması bu sorunu çözebilir.

Pektin içeren hidrokolloidlerin yarada pektin bazı bıraktığı, bunun da granulomlara yol açtığı söylenmektedir. Aynı zamanda yara sekresyonlarını emerken bu problemi de çözen pektin olmayan bazlı bazı hidrokolloidler mevcuttur. Bir örtünün yara iyileşmesini diğerinden daha iyi sağladığına dair destekleyici veri yoktur. Ancak seçimler ücret, toplam maliyet, etkinlik ve kullanım kolaylıkları göz önüne alınarak yapılabilir. Örtülerde ?yeni? kavramların çoğu kesin ve objektif bilimsel verilere dayanmaktan çok pazarlama stratejileri nedeni iledir.

ÜRÜNLERDEN ÖRNEKLER:

Nu Gel: 5 mm üzeri lezyonlarda jel uygulanarak kullanılır. Kolay debritman için rehidratasyon sağlar. Alginat içeren bir hidrojeldir .

Actisorb plus: Aktif karbon ve gümüş içeren yara bakım örtüsü, enfekte ve eksudalı yaralar için kullanılır .

İntrasite gel: Hidrojeldir, derin yara pansumanlarında kullanılır.

Allevyn : Hidrofilik poliüretan sargı- emici gücü yüksek, yapışmaz, yara iyileşmesini hızlandırır. 3 tabakalıdır, yapışmaz yara temas tabakası, yumuşak emici orta tabaka, sıvı ve bakteriyel geçişi önleyen poliüretan dış tabaka mevcuttur.

Allevyn cavity: kaviteli yara pansumanlarında kullanılır.

Cavi-care: Silikon köpük yara sargısı- genişler ve yaranın şeklini alır, nemli yara iyileşme ortamı sağlar, erken yara kapanmasını önler- yerinden çıkartılıp, yıkanıp, tekrar yaraya yerleştirilebilir. Kurur yaralarda kullanıma uygun değildir. Pilonidal sinuslar, açılmış cerrahi yaralar, hidradenitis suppurativa yaraları, perianal ve perineal yaralarda endikedir.

Multidex: Maltodextrin pudra örtü, yara eksudası ile jel oluşturur, nemli ortam oluşturur. Jel epitel tamiri ve granulasyon dokusu oluşumu için vücudun yükü atmasına yardımcı olur. 24 ila 72 saatte yarada oluşan kötü kokuları elimine eder.

Multidex gel: Pudra ile aynı şekilde etki eder. Enfekte ve nonenfekte yaralarda kullanılabilir. Dermal ülserler (eg. Bacak ülserleri, basınç ülserleri, vd sekretuar lezyonlar), diabetik ülserler, abdominal yaralar, enfekte yaralar, yüzeyel yaralar, laserasyonlar, kesiler, abrazyonlar, donor sahaları ve 2. derece yanıklar

Aguasorb Hydrogel Wound Dressing: Su içinde polivinil prolidin?den oluşan steril hidrojel bir yara örtüsüdür. Bakteriel bariyerdir, sıvıdan drenajı absorbe eder, soğutucu, ağrı alıcı bir örtü sağlar. Dermal ülserler, 1., 2. derece yanıklar, donor sahaları, laserasyonlar ve yüzeyel yaralarda endikedir.

Paranet: Leno gazlı ve parafinle doyurulmuş hidrofilik örtü,

İnadine: Povidon iyot içeren yapışmayan örtü,

Tielle: Hidropolimer bir örtüdür.

Epigard: Yumuşak doku zedelenmelerinin eşlik ettiği açık kırık ve yaraların tedavisinde kullanılan geçici deri muadili yara örtüsü. Sentetik heterogreft olarak geliştirilmiş çift katlı ped, ciddi yumuşak doku travması ile beraber açık kırıklı yaralarda endikedir. Politetrafloroetilen bir tabaka üzerine kaplı retiküle poliüretan köpüktür. Greft yatağı plazma ile ıslatılır, yara yüzeyine sıkı bir trombojenik yapışma sağlar, debritman sağlar, yumuşak ve iyi vaskülarize bir granulasyon yatağı oluşturur. Otogreft ve homogreftin kabul edilip edilmeyeceğini gösterir.

Hypergel: % 20 NaCl içeren jelden ibarettir.

Normlgel: % 09 NaCl içeren jelden ibarettir.

Bactigras: Antiseptik içeren tül sargıdır.

Melolin: Yaraya yapışmayan ped. Yara ve suturlara yapışmaz. Emme gücü yüksek pamuklu, akrilik pedden imaldir. Ped yapısı eksuda sızıntısını azaltır, yaraya tampon olur ve korur.

Opsite: Su ve bakteri geçirmeyen yapışkan pansuman örtüsü. Hava geçirgen şeffaf filmdir.

Mepitel: Yaraya yapışmayan şeffaf silikon sargıdır.

Mepiform: Kendiliğinden yapışan silikon örtüdür.

Mepore: Yapışkanlı emici sargıdır.

Comfeel Basınç Hafifletici Yara Örtüsü: Topuk- dirsek, trokanter- sakrum- skapular bölge için farklı şekillerde örtüleri mevcuttur.

Comfeel Contour Yara Örtüsü: Hidrokolloid yara örtüsüdür.

Comfeel Biatain Yara Örtüsü: Maserasyonu azaltır, hastaya uyumludur, kullanımı kolaydır. Topuk- sakrum için farklı şekillerde örtüleri mevcuttur. 3D polimer yapıya sahip köpük yara örtüsüdür, özellikle akıntılı yaralarda kullanılır.

Birbirlerine muadil olabilecek ürünlere örnekler:

Yara Örtüleri

1. Derin yaralar için kullanılabilecek yara örtüleri
Tielle: Hidropolimer yara örtüsü ,Comfeel yara örtüsü ,Allevyn Adhesive ,Aquasorb Hidrojel Yara Örtüsü Allevyn Mesalt (Kuru yaralarda kullanılmaz, yüksek sekresyonlu yaralarda kullanılır)

2. Enfekte derin yaralarda kullanılabilecek yara örtüleri
Actisorb plus ,Comfeel Plus ,Comfeel Biatain ,

3. Kavite oluşturmuş yaralarda kullanılabilecek yardımcı ürünler

Pudralar:
Comfeel Pudra ,Multidex Pudra

Pasta ve jeller ve muadilleri:
Comfeel pasta ,İntrasite jel, Multidex jel ,Allevyn Cavity, Nu Gel ,

4. Yüzeyel yaralarda kullanılabilecek ürünler:
Transparan Yara Örtüleri:

Comfeel Transparan Yara Örtüsü: 3M Tergaderm Şeffaf Film Örtü
Opsite Postop Yapışkan Pansuman Sargısı
Opsite Flexigrid Şeffaf Film Sargı

5. Yanıklarda kullanılacak örtüler

Parafinli Gazlar:
Paranet , Bactigras (Antiseptik olarak klorheksidin içerir)

6. Korunmada kullanılabilecek ürün:
Comfeel Barrier Krem

Yukarıdaki bilgiler ışığında yapılan değerlendirme sonucunda her yara ayrı değerlendirilmeli, yaranın yeri, derinliği, genişliği, eksuda varlığı veya yokluğu, enfeksiyon varlığı veya yokluğu yaranın beslenmesi, hastanın genel durumu, pansumanın ne sıklıkla yapılabileceği, ekibin ürünlerle tanışıklığı göz önünde bulundurularak kullanılacak ürün veya ürünler seçilmelidir.

Aynı amaca hizmet eden ürünlerse karşılaştırılarak değerlendirilmeli, maliyet- yarar oranları değerlendirilerek seçim yapılmalıdır. Her ürün için çeşitli ebatlar mevcut olup hangi boyutta malzeme kullanılacağı da olguya göre seçilmelidir.

 

Bu yazı toplam 50065 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim