• BIST 105.026
  • Altın 162,753
  • Dolar 3,9187
  • Euro 4,6430
  • İstanbul : 12 °C
  • Ankara : 4 °C
  • İzmir : 6 °C

Osteoporoza Neden Olan Hastalıklara Dikkat!

Yeşim Gökçe Kutsal

Her iki cinste, tüm yaş gruplarında ve etnisitede gözlenebilen kemik kaybı, kemik iç yapısında (mikro mimarisinde) değişiklikler ve kırıklar ile seyredebilen, altta yatan başka bir hastalığa, ilaçlara ya da yaşam şekline bağlı olarak gelişebilen osteoporoza “İkincil osteoporoz” denilir.   

Daha önce osteoporotik kırığı olan kadın ve erkekler, kırık için çoklu risk faktörlerine sahip kadın ve erkekler, düşük kemik mineral yoğunluğu olan kadın ve erkekler ve daha once verilmiş olan osteoporoz tedavisine yanıt vermeyen veya uygulanan tedaviyi tolere edemeyenler osteoporoz açısından yüksek risk gruplarını oluşturmaktadırlar.Bu grup hastalarda mutlaka altta yatan başka bir hastalık veya osteoporoza neden olan ilaç kullanımı olup olmadığı araştırılmalıdır.

İkincil osteoporozun nedenleri çok fazladır ve bilinmelidir:

A. Genetik hastalıklar

  • Kistik Fibrozis

  • Ehler Danlos Sendromu

  • Glikojen depo hastalıkları

  • Gaucher Hastalığı

  • Hemokromatozis

  • Homosistinüri

  • Hipofosfatazya

  • İdiyopatik hiperkalsiüri

  • Marfan Sendromu

  • Osteogenezis İmperfekta

  • < >

    Riley-Day Sendromu

B. Hipogonadal durumlar

  • Androjen insensitivitesi

  • Anoreksia Nervosa

  • Atletik amenore

  • Hiperprolaktinemi

  • Panhipopituitarizm

  • Prematür ovarian yetmezlik

  • Turner Sendromu

  • Klinefelter Sendromu

C. Endokrin hastalıklar

  • < >

    Adrenal Yetmezlik

  • Cushing Sendromu

  • Diabetes Mellitus (Tip I)

  • Hiperparatiroidizm

  • Tirotoksikoz

D. Gastrointestinal hastalıklar

  • İnflammatuar barsak hastalığı

  • Malabsorbsiyon

  • Celiac Hastalığı

  • Primer bilier siroz

E. Hematolojik hastalıklar

  • < >

    Lösemi/Lenfoma

  • Multipl myelom

  • Orak hücreli anemi

  • Sitemik mastositozis

  • Talasemi

F. Romatizmal ve otoimmün hastalıklar

  • Romatoid artrit

  • Ankilozan spondilit

  • < >

    Sarkoidoz

G. Nörolojik hastalıklar

  • Multipl skleroz

  • Müsküler distrofi

H. İlaçlar

  • < >

    Alüminyum içeren antasitler,

  • < >

    Aromataz inhibitörleri,

  • Kemoterapötik ilaçlar,

  • Heparin ,

  • Metotreksat ,

  • PPI,

  • SSRI,

  • Tiroid hormon fazlalığı

I. Diğer

  • Amiloidoz

  • Kronik metabolik asidoz

  • Konjestif kalp yetmezliği

  • Son dönem renal hastalıklar

  • İmmobilizasyon

  • Transplantasyon sonrası kemik hastalığı

  •  

İkincil osteoporozdan ne zaman kuşku duyulmalı?

  • Hastanın öyküsünde kemik kaybına yol açabilecek (üstte sıralanmış olanlardan) hastalık varlığı
  • Öyküde kemik  kaybına yol açabilecek ilaç kullanımı
  • Kemik  kaybına yol açabilecek hastalıklara ait fizik muayene bulguları
  • Minör (yani düşük enerjili) travma ile gelişmiş olan kırık öyküsü
  • Kol-bacak kemiklerinde deformitelerin varlığı
  • Kafatasında büyüme
  • Ağız çevresi ve parmak uçlarında uyuşma, karıncalanma, ellerde kasılma: Hipokalsemi ile giden tablo?
  • Poliüri (çok idrara çıkma): Hiperkalsemi?
  • Kemik yoğunluk ölçümü olan DXA da Z skorunun fazla kayıp göstermesi
  • Kalça kemik yoğunluk ölçüm değerlerinin bel bölgesinden daha düşük olması
  • Sırt ağrısı veya kemik ağrısı

  • Uzamış immobilizasyon (hareketsizlik)

  • Yaşlılarda boyda kısalma

Korunma için:

Yeterli kalsiyum alımı, 55-60 yaş sonrasında vit D desteği, yaşam boyu düzenli egzersiz, alkol alımının azaltılması, sigara tüketiminin önlenmesi dikkat edilmesi gereken temel  noktalardır. D vitamini alımı önemlidir, güneş ışığına maruz kalma süresi yeterli değil ise, diyetle ve destek olarak alımına ağırlık verilmelidir.

Başta kortikosteroidler olmak üzere varsa osteoporoza neden olan ilaçların kullanımı dikkatle izlenmeli, yine osteoporoza neden olan başkaca hastalıkların varlığında korunmaya yönelik önlemler alınmalıdır.

Egzersiz kemik kaybını yavaşlatabilmektedir.Kemiklere yük taşıtan, adaleleri güçlendiren ve dengeyi geliştiren egzersizler önerilmektedir. Düşmelerin şiddeti ve sıklığı ise; hareketlilikle, esneklikle ve hareket hızının korunması ile azaltılabilmektedir.

Tedavi için:

1. İkincil osteoporoza neden olabilecek faktörler (hastalıklar-ilaçlar) saptanmalı ve tedavi edilmeli,

2. Hasta eğitimi yapılmalı (Günlük yeterli Ca ve D vit alımının sağlandığından emin olunmalı)

3. Hastaya “uygun olan” ilaç seçilmeli ve hastaya özel bir tedavi planı yapılmalı,

4. Fiziksel aktivite artırılmalı,

5. Rehabilitasyon uygulamalarını kapsayan bir tedavi protokolü hazırlanmalı,

6. Düşmelerin önlenmesine yönelik girişimler başlatılmalıdır….

Son söz:

İkincil osteoporoz Dünya’da ve ülkemizde oldukça sık görülen bir sorun olmasına karşın, bu nedenle ortaya çıkan kemik kırıklarının sıklıkları kesin olarak bilinmemektedir. Hızlı kemik kaybeden adölesan dönemdeki kişilerde, premenopozal (menopoz öncesi) kadınlarda, postmenopozal (menopoz sonrası) kadınlarda, erkeklerde şüphe duyulan durumlarda kemik yoğunluk ölçümlerini, kan ve idrar incelemelerini içeren dikkatli bir tarama yapılmalı, gerek duyulursa ileri tetkiklere yönelinmelidir.

Bu yazı toplam 616 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim