• BIST 107.773
  • Altın 151,976
  • Dolar 3,7065
  • Euro 4,3530
  • İstanbul : 19 °C
  • Ankara : 16 °C
  • İzmir : 21 °C

SARKOPENİYE DİKKAT

Yeşim Gökçe Kutsal

Toplumumuz hızla yaşlanmaktadır ve yaşlanma ile ortaya çıkan; kişilerin yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkileyen önemli sorunlardan birisi de sarkopenidir.

Son yıllarda yaşlı sağlığı alanındaki pek çok araştırmaya konu olan sarkopeni, artan yaşla birlikte oluşan istemsiz kas kaybı olarak tanımlanabilir.

> 65 y popülasyonun %30’unda, >80 y popülasyonun %50’sinde görüldüğü bildirilmektedir.

Kaslarda yaşlanma ile ilişkili olarak kitle, güç, kalite ve işlev azalması olarak da tanımlanabilir.

Nedenleri çoklu faktörlere bağlıdır ve oldukça karmaşıktır .

Bilinmelidir ki, geriatrik sendromlardan biri olarak da sayılan sarkopeni, hem sağlık hem de ekonomik yönüyle önem arz etmektedir.

Neden olur?

Kasta hem kalite ve hem de kuvvet kaybı meydana gelir. Nedenleri:

1-Bireysel miyofibril, özellikle tip2 kas liflerinin kaybı

2-Kas proteinlerinin sentezindeki azalma

3-Kaslardaki Mitokondrial fonksiyonda ortaya çıkan değişikliklerdir.

İleri yaşlardaki kadınlar, yetersiz beslenenler, kalp, böbrek ve karaciğer yetmezliği gibi kronik hastalıkları olanlar, diyabet ve akciğer hastalığı olanlar, alkol ve sigara tüketenler, fiziksel olarak inaktif olanlar ve kronik ağrı sorunu yaşayan kişiler sarkopeni açısından risk taşımaktadırlar.   

Tanı

Yaşlılarda sarkopeni ile birlikte ortaya çıkan ciddi vücut kütle kaybı, el sıkma gücünde azalma, dayanıklılıkta azalma, bitkinlik, yavaş motor performans (yürüme hızında azalma, azalmış denge) ve düşük enerji tüketimi ve ilişkili düşük fiziksel aktivite dikkati çeker.

Sarkopeniyi tanımak için temel özelliklerini bilmek gerekir. Özellikleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

1-Düşme riskinde artış-Sık düşme sorunu yaşayan yaşlılar

2-Mobilitede azalma-Hareketlilikte azalması olan yaşlılar

3-Yeti kaybı sorunu-Günlük yaşam faaliyetlerinde ve kendine bakım aktivitelerinde beceri ve yeti kaybı olan yaşlılar

4-Kırık riskinde (özellikle kalça kemiği) artış-Normalde kırık oluşturmayacak derecede düşük enerjili travmalar ve düşmeler ile ortaya çıkan kırık riskinde artış olması

5-Yaşam kalitesinde azalma

6-Günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma

7-Morbidite ve mortalitede artış

8-Sağlık giderlerinde artış

Tanıya yönelik bazı klinik değerlendirme yöntemleri ve klinik ölçekler geliştirilmiştir. Ayrıca adale kitlesini ölçmeye yönelik yöntemler de mevcuttur. Bununla birlikte klinik uygulamalarda sıklıkla dinamometre cihazı ile el sıkma kuvvetinin ölçülmesi ve yürüme hızının değerlendirilmesi gibi fiziksel performans bataryaları kullanılmaktadır.

Değerlendirme aşamasında her yaşlının bireysel genel sağlık durumu, eşlik eden diğer hastalıkları da mutlaka göz önüne alınmalıdır.

Bu bağlamda el sıkma gücü azalmış olan ve çok yavaş yürüyen yaşlılara dikkat etmek gerekir.

Tedavi

Sarkopeni hastalarını belirlemek için belirlenmiş kesin tanı kriterlerinin olmaması, potansiyel tedavi seçeneklerini aksatmaktadır. Moleküler fizyoloji alanındaki gelişmelerle birlikte iskelet kasında değişiklik oluşturabilecek potansiyel ilaçlar tanımlanmaya başlamıştır. Ancak literatürdeki moleküller gerek yan etkileri gerekse kanıt eksiklikleri nedeniyle maalesef henüz beklentilerimizi karşılayacak nitelikte değildir.

Egzersizler ve beslenme desteği önleme ve tedavi açısından faydalı olmaktadır. Farmakolojik tedavilerin mekanizması, etkinliği ve güvenliği ile ilgili veriler yetersizdir.

Bu gün için tedaviye yönelik yaklaşımlar

1. Fiziksel aktivite: Özellikle düzenli yürüyüş, bisiklet, yüzme, bağ ve bahçede çalışma gibi aerobik aktiviteler ve yaşlının tolere edebileceği dirençli egzersizler önerilir.

2. Beslenme: Bol proteinli diyet (1.2-1.3 g/kg/gün protein) ile peynir türleri, dana, hindi ve tavuk eti, ton balığı, süt, yumurta, brokoli, brüksel lahanası, mercimek gibi besinlerin tüketilmesi  yararlıdır.  Ayrıca antioksidan özellikli besinler örneğin fasulye, patates, böğürtlen, armut, elma, kiraz tüketilmesi de önerilmektedir.

3. Vit D-Sadece kemik değil, adale sağlığı açısından da önemlidir. Kanda yapılan testlerde Vit D eksikliği varsa kullanılmalıdır. Böbrek taşı ve hiperkalsemi ye dikkat edilmelidir.

4. Hormonal tedaviler: Halen tartışmalı olan tedavilerdir.Testosteron, östrojen, tibolon, büyüme hormonu gibi ilaçların kullanımı araştırmacılarca tartışılmakta olup, kullanımları konusunda kesin bir öneri söz konusu değildir.

5-Kreatin, ACE inhibitörleri, spiranolakton ve miyostatin gibi ilaçların kullanımı konusunda araştırmalar olmakla birlikte, kesin veriler bulunmamakta ve bu nedenle tedavide kullanımları kesinlik kazanmamış durumdadır.

İleri okuma için kaynaklar

Alfonso J. C.J., Francesco L. Understanding sarcopenia as a geriatric syndrome. Current Opinion in Clinical Nutrition and metabolic Care 2010, 13:1–7.

Alfonso J.,Cruz-Jentoft.Sarcopenia:Europian Consensus on definition and diagnosis. Age and Ageing 2010;39:412-23.

Eyigor S, Gokce Kutsal Y. Approach to the Frail Elderly, Turk J Phys Med Rehab 2010;56: 135-40.

Eyigor S,  Kutsal YG, et al, Turkish Society of Physical Medicine and Rehabilitation, Geriatric Rehabilitation Working Group. Frailty prevalence and related factors in the older adult FrailTURK Project. Age. 2015 Jun;37(3):9791.

LangT, Streeper T. Sarcopenia: etiology, clinical consequences, intervention,and assessment. Osteoporos Int 2010; 21:543–59.

Louise A.B., Deepa S. Optimal management of sarcopenia.Clinical Intervention in Aging 2010:5;217-28.

 

 

Bu yazı toplam 1623 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim