• BIST 100.141
  • Altın 217,689
  • Dolar 5,2802
  • Euro 6,0116
  • İstanbul : 10 °C
  • Ankara : 4 °C
  • İzmir : 10 °C

TIPTA TARTIŞMALI KONULAR

Kaynak Selekler

Tıpta bazı konularda tartışmalı öneriler, zıt fikirler medyada devam ediyor. Akademik ortamlarda doktorların kendi aralarında tartışması gereken bulgular medyada, konudan uzak topluma yapılıyor. Artık insanlar şaşkın. "Hangisine inanalım? " tereddütü yaygın. Doktorlara ve bu konularda tartışanlara itimat azaldı.

Tıpta bilgiler, bulgular bir süre sonra değişebiliyor. Eskiden uzun zamanda olurdu, araştırma olanakların iyileşmesi ve yaygınlaşmasıyla bu, daha kısa sürede olmaya başladı.

Bir örnek: "1990'lı yıllarda Alzheimer hastalığında, adet kesimi (menopoz) sonrası kadınlarda östrojen hormonu tedavisi uygulanıyordu. Çünkü östrojen öğrenmeyi çoğaltıyor, belleği kuvvetlendiriyordu. Hayvanlarda yapılan çalışmalarda da faydalı olduğu gösterilmişti. İnsanlarda ilaç denenmeye başladı, birçok Alzheimer'li kadına uygulandı. 2000'li yıllara gelindiğinde sonuçlar östrojenin faydalı olmaktan çok zararlı olduğunu ortaya koydu.Alzheimer'li kadınlarda östrojen tedavisinin kalp krizi, inme, emboli ve meme kanseri riskini arttırdığı saptandı. Bunun üzerine tedavi sonlandırıldı. Artık Alzheimer tedavisi için kadınlara östrojen tedavisi yapılmıyor."

Bir senaryo: "Eğer bu olay 2010-2020 yılarında olsaydı, bir kısım doktorlar, kanıtlanmamış iddialara dayanarak, Alzheimer tedavisinde kadınlara östrojen tedavisini uyguluyor olacak ve hatta medyada östrojenin faydalarını anlatacaktı. Hatta topluma ilginç, değişik, eksantrik görünmek için , "bana bunun doğru olmadığını söyletemezsiniz, oramı/buramı keserim de aksini söylemem" gibi absürt söylemlerde bulunacaktı.

Bu neden böyle? " Tıp sanat yönü de olan bir bilim dalıdır. Ama matematik gibi değildir. Tıpta her zaman 2X2=4 etmez. Tıpta tartışmalı konular, zıt görüşler devam eder. Çünkü değişik zamanlarda, değişik ortamlarda, değişik yöntemlerle elde edilen bulgular birbirinden farklı olabilir. Daha kanıtlanmamış bu bulguları bir "iddia" olarak kabul etmek gerekir. Yapılan araştırmalar, çalışmalar arttığında kesin bir sonuca varılacaktır. Bundan sonra bu bulgular, kanıta dayalı tıp prensipleri içinde kabul edilir."

Problem nerede? " Farklı, zıt bulguların olduğu konularda, takım tutar gibi sadece bir tarafın görüşünü, iddiasını sanki bunlar doğruluğu kanıtlanmış bulgular ve bilgiler gibi, bu konuları tam bilmeyen kişilere, medyada söylemek doktorlara, akademisyenlere yakışmamaktadır. Daha önce belirttiğim gibi bunlar doktorların, akademisyenlerin kendi aralarında tartışacağı konulardır, medya önünde değil. Bir doktor bir görüşü, diğeri başka bir görüşü destekleyebilir. Tartışmalardan ortak bir fikir de çıkabilir. Ama yanlı iddiaları topluma ısrarlı ve gereksiz söylemek, toplum sağlığında zararlı sonuçlara yol açabilir. Ama ne yazık ki bazı kişiler, ne amaçla olduğu tam anlaşılamayan (ancak tahmin edilebilen) nedenlerle artık gına getiren tutumlarını devam ettiriyor. Her gün kendilerine göre orijinal, fakat kanıtlanmamış bulguları dile getiriyor. Bunu yiyin, şunu yemeyin, bu kanser yapar, şu Alzheimer yapar gibi absürt iddialar ortaya atıyor.  Maalesef bu konuda bir tedbir de alınmıyor.

Bir tartışrma örneği: Kolesterol ve statinler

Bazı doktorların medya kanallarında tartıştıkları konulardan biri de kolesterol ve kolesterol ilacı statinler. Kanıta dayalı tıp bulguları içine girmemiş yayınlarla bir tarafın savunuculuğunu yapıyorlar. "Kötü kolesterol ve iyi kosterol diye bir şey yoktur, tek bir kolesterol vardır o da kalp krizine, inmeye sebep olmaz " diye büyük bir tıp camiasının garipsediği  iddialarda bulunuyorlar.

Şimdi Amerikan Kalp Derneği ve Amerikan Kardiyoloji Organizasyonun Kasım 2018 de yayımladığı "Kandaki Kolesterol Yönetimi Rehberi"ni gözden geçirelim.

Aynen şöyle deniyor: Düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL kolesterol) düzeyinin yüksekliği  aterosklerotik kardiyovasküler hastalık için önemli bir risk faktörüdür. LDL kolesterol yağ birikimlerine ve arterlerin daralmasına (ateroskleroz) katkıda bulunduğundan, sıklıkla “kötü” kolesterol olarak adlandırılır ve aslında herhangi bir yaştaki yüksek LDL kolesterol kalp hastalıkları ve inme riskini kümülatif olarak artırabilir. LDL kolesterol için ideal bir hedef kan seviyesi bulunmamakla birlikte, 2018 rehberi ilke olarak “daha ​​düşük olanın daha iyi” olduğunu kabul eder. Çalışmalar, optimal toplam kolesterol seviyesinin yaklaşık 150 mg / dL ve LDL kolesterol düzeyinin 100 mg / dL veya altında olduğunu ve bu seviyede LDL kolesterolü  olan yetişkinlerin daha düşük kalp hastalığı ve felç oranlarına sahip olduklarını göstermektedir.

LDL kolesterol düzeyi son derece yüksek (190 mg / dL den daha fazla) veya diğer durumlardaki hastalarda kalp damar hastalığı  riski artabilir ve bunlar kardiyovasküler hastalık teşhisi alır.Bu hastalara hiç beklemeden   kolesterollerini düşürmek için yüksek dazda  statinler ile müdahale etmek gerekir.

Yaşam tarzı müdahaleleri (sağlıklı beslenme, fiziksel egsersiz gibi) tek başına LDL kolesterolü düşürmek için yeterli olmadığında, statinler genellikle en etkili lipit düşürücü tedavi sağlar. Bir hastada statin almakta sorun varsa veya tek başına bir statin kan düzeyini yeterince düşürmüyorsa LDLkolesterol için  ilave ilaç seçenekleri mevcuttur."

Rehberde doktorların,  ilacın yararları ve yan etkilerini anlatarak hasta ile birlikte tedaviye karar vermeleri  önerilmektedir.

Kolesterol ilacı statinler:

Sadece ülkemizde değil başka ülkelerde de statinlerin aleyhinde yayınlar ve söylemler var. Ülkemizde yine medyada statinlerin zararlı olduğu, ilacı içenlerin kesmesi gerektiği tarzında söylemlerde bulunuyor.

Eylül 2016’da tıp dünyasının en prestijli dergilerinden “Lancet” dergisinde yayımlanan uzun bir gözden geçirme yazısında da yazarlar, “statin tedavisinin yan etkilerinin abartılması nedeniyle hastalar tarafından ilacın içilmemesinin kalp damar hastalıkları riskini artıracağını” kaydediyor.Statinlerle ilgili araştırmalar 30 yıldır yapılıyor ve çok çeşitli hastalardan fazla miktarda veri elde ediliyor. Bu yazıda daha önce yayınlanmış 309 makale gözden geçiriliyor.  Yazarlar statin tedavisinin küçümsendiği ve yan etkilerinin abartıldığı kanaatini belirtiyor. Statinlerin yararının zararından fazla olduğunu kaydediliyor.

Amerikan Kalp Derneği  Kasım 2018 de yayımladığı " Statin'in Güvenliği ve İlişkili Yan Etkiler" yazısında, Lancet'te yayımlanan gözden geçirme yazısındakine benzer biçimde " güncel kılavuzlarla önerildiği hasta grubunda, statin tedavisi ile kalp damar hastalığı riskinin azaltılmasının yararı, herhangi bir güvenlik kaygısından daha ağır basmaktadır" deniyor.

KAYNAKLAR

1. 2018 Guideline on the Management of Blood Cholesterol

 https://www.acc.org/~/media/Non-Clinical/Files-PDFs-Excel-MS-Word-etc/Guidelines/2018/Guidelines-Made-Simple-Tool-2018-Cholesterol.pdf

2.Highlights of the 2018 Guideline on the Management of Blood Cholesterol

https://healthmetrics.heart.org/highlights-of-the-2018-guideline-on-the-management-of-blood-cholesterol/

3.2018 ACC/AHA Multisociety Guideline on the Management of Blood Cholesterol, Nov 10, 2018

 https://www.acc.org/latest-in-cardiology/articles/2018/11/07/15/19/sat-1130am-guideline-on-the-management-of-blood-cholesterol

4.A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines

https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0000000000000624

5.Updated cholesterol guidelines offer more personalized risk assessment, additional treatment options for people at the highest risk

https://newsroom.heart.org/news/updated-cholesterol-guidelines-offer-more-personalized-risk-assessment-additional-treatment-options-for-people-at-the-highest-risk

 

 

Bu yazı toplam 1282 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim