• BIST 96.455
  • Altın 222,078
  • Dolar 5,6626
  • Euro 6,5275
  • İstanbul : 17 °C
  • Ankara : 16 °C
  • İzmir : 21 °C

YAŞLILARDA İLAÇ KULLANIMI

Yeşim Gökçe Kutsal


Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlılardaki ilaç tüketimi azımsanmayacak boyutlardadır. Oysa uygulanacak olan ilaç tedavisini titizlikle planlamak ve hastayı izlemek gerekmektedir. Çünkü ilaçların vücuttaki etkisini belirleyen farmakokinetik ve farmakodinamik olaylarda yaşlanmaya bağlı olarak bazı değişiklikler ortaya çıkmaktadır. Yaşlanma ile dokuların ilaca cevabı değişmekte, tedaviye uyunç azalmakta, birçok hastalık birarada bulunabilmektedir.

Yaşlılarda ilaç farmakolojisini etkileyebilecek fizyolojik değişiklikler:
İlacın dokular tarafından emilimi, vücut içindeki dağılımı, vücuttaki kullanımı, vücuttan atılımı ve etki etmesi beklenen dokulardaki algılayıcı duyarlılığında ortaya çıkan değişikliklere bağlı olarak; etkisi yaşlılarda farklılıklar arz etmektedir.

İlaç tüketimi açısından göz ardı edilmemesi gereken bir başka nokta da; yaşlılığın derecesinin kronolojik yaştan bağımsız olabileceğidir.Kişilerde bu açıdan genetik varyasyonlara rastlanabilmekte ve çevresel etkenlere de değişik oranlarda maruz kalınabilmektedir.

Yaşlılarda en sık yan etki oluşturan ilaç grubu merkezi sinir sistemini baskılayan ilaçlardır, bunları antibiyotikler, analjezikler (ağrı kesiciler), antikoagülanlar (kan sulandıran ilaçlar), antihipertansifler (tansiyon düşüren ilaçlar),bronkodilatatörler (akciğerlerdeki hava yollarını açan ilaçlar), diüretikler (idrar söktürücüler) ve oral hipoglisemik ajanlar (kan şekerini düşürmek amacı ile ağızdan alınan ilaçlar) izlemektedir.

İlaç yan etkisi olabileceğini düşündürmesi gereken bulguları ise yaşlılar göz önüne alındığında şöyle sıralayabiliriz; Depresyon, konfüzyon (bilinç bulanıklığı ), huzursuzluk, düşme, hafıza kaybı, ekstrapiramidal sistem bulguları (Parkinsonizm, tardiv diskinezi), konstipasyon (kabızlık) ve inkontinans (idrar ve gaita kontrolünün olmaması).

Yaşlılardaki ilaç kullanımına yönelik çalışmalarda reçetesiz olarak kullanılan ilaçların %40-60 ının analjezikler (ağrı kesiciler), laksatifler (kabızlık gidericiler) ve vitaminler olduğu belirlenmiştir.

Ülkemizde huzurevlerinde yapılan araştırmalarda; en sık kullanılan ilaçların kalp damar hastalıkları için kullanılan ilaçlar ve analjezikler olduğu saptanmış, polifarmasi yani çoklu ilaç kullanımı ile ilaç yan etkileri arasında da belirgin ilişki olduğu saptanmıştır.

Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımına zemin hazırlayan faktörler:
-Farklı doktorlara giderek çok sayıda reçete alma
-Reçetelere çok kalem ilaç yazılması
-Doktorların fazla sayıda ilaç yazmaya eğilimli olmaları
-Hastaların beklentileri
-Tanıdan ziyade yakınma ve belirtilere yönelik olarak ilaç kullanılması
-Eski ilacı kesip yeni ilaca başlama eğilimi
-Kullanılan ilaçların otomatik olarak tekrar yazılması
-Çok sayıda reçetesiz ilaç satılması
-Aileden veya çevreden ilaç alarak kullanma eğilimi

Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımının temel ilkeleri dokuz ana başlık altında ele alınmaktadır:
1-İlaç tedavisinin gerekli olup olmadığı irdelenmelidir.
2-Halen kullanılan ilaç ve sigara-alkol gibi maddeler bilinmelidir.
3-Reçeteye yazılan ilaçların farmakolojik özelliklerinin bilinmesi gerekir.
4-Yaşlılarda tedaviye düşük doz ile başlanmalıdır.
5-Doz veya ilaç kombinasyonları, ya da ilacı kesme kriterleri dikkatle belirlenmelidir.
6-Tedavi mümkün olduğunca basitleştirilmelidir, böylece yaşlı hastanın uyuncu artacaktır.
7-Tedavi düzenli olarak gözden geçirilmelidir.
8-Hastanın gereksinimi olmayan ilaçlar tedaviden çıkarılmalıdır.
9-Her ilacın yeni sorunlar yaratabileceği akılda tutulmalıdır.


Bu yazı toplam 2840 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2009 Sağlığın Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 259 58 09 | Haber Yazılımı: CM Bilişim